Carpon: Tangkal Jambu

Ti buruan kadéngé sora bi Enéng semu gogorowokan “Anjiiirrr hileud mani ngabring kieu euy, urang kérécék waé kitu barudaaaak jeung daun jambuna?!” kawas nu nyindir ka nu boga tangkal jambu hareupeun imah ema nu dahanna geus meuntas ka téras béh luhur. Imah ema téh dua tingkat ayeuna mah, kaparengkeun ku jaman, lahan téh geus haleurin. Mun teu lega ka gigir nya lega ka luhur, geus dukdek boh ngalér boh ngétan. Imah kuring ogé sarua dua tingkat, ngadeg béh kiduleun imah Ema nu jarakna ngan sameter tina témbok ka témbok. Ari tonggoheun imah ema nyaéta imahna wa Édéh nu ku bilik kénéh. Papanna geus rada barobo, ema mah geus bosen ngingetan ka wa Édéh sangkan imahna digejligkeun waé make keramik, keun baé ku bilik kénéh ogé aringgis peta na téh. Ku wa Édéh teu digugu lantaran ngomongna mah can aya duit keur ngeramikkannana, malahan mah sok némbal pikasebeleun “Ah saruntuhna wéh urang mah, bongan ngan kabagéan imah butut ti jenatna!” Rada teu pantes ngomong kitu ka indungna sorangan. Némbongkeun rasa kurang baktina ka abah jeung ka ema. Sukur sakitu ogé dibéré warisan imah nu meunangkeunna teu kudu adug lajer ku usaha sorangan.

Teu jiga imah indung kuring nu ngabangunna ogé nungtutan. Geus tujuh taun kuriak, tapi imah can anggeus kénéh waé, nyaéta téa ku masalah biaya. Dua taun ngabangun, can ditémbok-témbok acan, masih kénéh ku batako. Tapi geus ditempatan, lantaran bingung dék salaré dimana. Kapanan kuring jeung adi kuring nu dua, si Dimas jeung si Anggi, kudu boga tempat keur diajar. Keur mareujeuhna sarakola, éra cenah ceuk indung kuring mah lamun milu cicing di imah ema waé, da éta téa bi Enéng teu weléh ngageunggeureuhkeun waé mun dék mandi sok ngalantri. Nanaon ogé sok jadi omong ku bi Enéng mah, tah éta nu teu dipikaresep ku indung kuring téh. Ayeuna geus taun ka tujuh indung kuring kuriak kénéh, geus dipulas imah téh, geus dikeramikkan, tangtuna mah geus ditémbok. Ngan éta palebah dapur jeung cai mah acan, puguh da nungtutan duit téh ayana ogé. Sakapeung sok asa melang ka diri sorangan, geus sagedé kieu can bisa kénéh ngabantuan ngabiayaan keur nyieun imah. Ah, duit timana atuh? Kapan kuringna ogé keur kuliah kénéh. Sugan wé isuk jaganing géto ku Alloh direjekian.

“Barudak kadarieu! Ieu buru loba hileud, urang rujak atawa urang kérécék wéh yu?” Bi Enéng ngagorowok deui. Bari bibirigidigan ningali hileud nu sakitu lobana. Aya nu ngagantung  tina catang tangkal jambu, aya ogé nu geus maluragan ka handap ka nu téras ema. Kuring nu keur motongan kuku di jero imah tuluy nyampeurkeun.

“Aya naon bi? Meni asa rareuwas.”

“Tuh tingali hileud tina tangkal jambu si Keling hideung nurustunjung, geus murudul deui waé, iiiihhhh!”

“Hiss ai bibi, naha kitu nyariosna?”

“Ah keun baé méh kadéngéeun ku nu bogana. Méh geura sadar yén tangkal jambuna geus ngaganggu kana kahirupan batur, puguh ai tangkalna sok buahan tuluy buahna dibagi-bagi mah, ieu mah boro-boro ka buahan, daunna ogé beak, barolong dihakanan ku hileud jeung sireum. Ari aya buahan ogé gening teu weléh digégél kalong!”

Kuring teu némbalan lantaran ngarasa omongan bi Enéng aya benerna ogé, tangkal téh geus mangtaun-taun hareupeun golodog ema, tapi tibatan méré mangpaat kalah ngarugikeun. Imah ema jadi aleum, katutupan ku dahan tangkal jambu nu jangkungna geus sapantar jeung loténg. Hileudna sok arasup ka jero imah, matak arateul. Daunna ogé saban poé sok ngabalaan, teu isuk teu sore. Nepikeun ka ema mah sok cape nyapuanana. Ari teu disapuan, éta daun sok mengpetan solokan, malah sok ngabalukarkeun banjir. Karugian éta téh teu ngan ukur dirasakeun ku ema jeung bi Enéng, tapi loba ogé nu sok ngadon kukulutus, lantaran ku ayana tangkal jambu teu mangpaat. Indung kuring, wa Ayi nu imahna kiduleun tangkal jambu, wa Eulis, wa Édéh jeung sakabéh warga nu sok ngaliwat ka jajalanan ngahaja dék menerkeun cai ka girang atawa ngan ukur ngaliwat. Bongan caludih tangkal téh, hieum, sakapeung mun peuting sok ngarasa sieun, asa kareueung nempona gé.

Ku kituna ema nyobaan ngomong ka Bi Isar nu boga tangkal jambu, sangkan dituar. Tapi Bi Isar embungeun, malah tisaprak ema ngomong, ayeuna Bi Isar jeung ema jiga nu wawuh munding. “Pikasebeleun siah Kisar sia mah!” ceuk bi Enéng bari nyapuan hileud nu geus maraju ka jero imah. Kuring mantuan maéhan hileud, ditincakkan maké sendal.

Bakating ku kesel-kesel teuing, mang Iwan anakna ema nu pangais bungsu, henteu béak déngkak nyieun siasat keur numpurkeun éta tangkal jambu. Dina hiji peuting, mang Iwan jeung mang Idin ngaracik obat keur maéhan tangkal jambu. Salah sahiji bahan dasarna nyaéta air keras, éta obat dibanjurkeun kana akar jeung tangkalna bari susulumputan. Ditingali isukna éta tangkal angger kénéh beleger, teu aya robah-robahna. Sugan buruk palebah akarna, henteu wé gening. Éta siasat tuluy dilakonan unggal peuting, tapi hasilna nihil. Hileud kadon beuki loba. Geus liwat bates ai kitu carana mah, ema ngalapor ka pa RW. Pa RW nyobaan ngolo bi Isar sangkan nuar éta tangkal. Tapi angger kénéh baé embungeun, kalah pa RW anu éléh adu omong.

Abong dasar jelema rada eusleum, teu mikirkeun kaayaan batur, haré-haré wé batur rugi lantaran kalakuan manéhna ogé. Égois ceuk guru kuring mah. Jelema kitu mah biasana tara ditulungan ku tatangga lamun ninggang di susah iwal ku dulurna. Bener pisan, saminggu ti kajadian adu omong jeung pa RW, bi Isar tilar dunya, kabéntar ku gelap. Awakna tutung géhéng, buukna heuras. Pikawatireun. Mun teu dihieuk-hieuk mah ku pa RW, moal aya nu daékeun ngurus jasadna. Salila hirupna pikangéwaeun batur, sok lenger ka batur, judes ka budak batur, omonganna teu diwengku, sok nyumpahan batur nu teu paruguh. Tara ibadah-ibadah acan. Salian ti éta hirupna jorok, teu bisa ngurus manéh. Tapi tungtungna aya nu ngurus jasadna nepikeun ka dikurebkeun. Da asa piraku jalma iman ninggalkeun kawajibanna. Keun baé sual kalakuan jenatna mah jadi urusan Pangéran.

Nalika dikurebkeun loba kajadian nu ahéng. Tangkal jambu nu ngaganggu warga téh ujug-ujug roboh jeung buruk palebah akarna. Daun-daunna ngararapung ka tempat jenatna dikurebkeun. Salila keur dilkurebkeun ngecrek waé hujan. Teu loba anu ngalayad, ngan nu dareukeut imahna hungkul jeung dulur-dulurna. Budakna nu bungsu jadi sakalor, teuing kunaon. Sanggeus ngalayad, kuring ngariung jeung sakabéh dulur di imah ema. “Rusiah Gusti Allah éta mah, angguran urang mah ibadah cing bener, nyaah ka batur, boh ka nu jadi dulur atawa tatangga. Kudu bisa mihapékeun manéh ari hirup mah!” Ema mapagahan incu jeung anakna nu keur ngariung di tengah imah sanggeusna ngurebkeun jenatna bi Isar.

Lémbang, 6 Désémber 2013